«سفرهای گالیور» (Gulliver’s Travels) شاهکار طنز انتقادی و فانتزی، نوشته‌ی جاناتان سویفت (نویسنده و روحانی ایرلندی-بریتانیایی) است که در سال ۱۷۲۶ منتشر شد. این کتاب در ظاهر یک داستان ماجراجویانه و تخیلی برای نوجوانان به نظر می‌رسد، اما در واقع یکی از تندترین و گزنده‌ترین نقدهای اجتماعی و سیاسی در تاریخ ادبیات جهان علیه طبیعت بشر و غرور انسانی است.

خلاصه داستان:

داستان در چهار بخش و از زبان لموئل گالیور، پزشک و جراح یک کشتی، روایت می‌شود که در پی طوفان‌ها و حوادث دریایی گوناگون، به چهار سرزمین ناشناخته و به شدت عجیب می‌رسد:

۱. لیلیپوت (Lilliput): سرزمین آدم‌کوتوله‌هایی که قدشان حدود ۱۵ سانتی‌متر است. گالیور در میان آن‌ها یک غولِ قدرتمند محسوب می‌شود. سویفت در این بخش، درگیری‌های احمقانه سیاسی و مذهبی بریتانیا و فرانسه (مانند آغاز یک جنگ خونین بر سر اینکه تخم‌مرغ را باید از سرِ پهن شکست یا سرِ باریک) را به سخره می‌گیرد.

۲. برابدینگناگ (Brobdingnag): سرزمین غول‌ها. در اینجا مقیاس کاملاً برعکس می‌شود و گالیور به اندازه یک حشره یا عروسک کوچک است. پادشاه خردمند غول‌ها با شنیدن توصیفات پر از غرور گالیور از تاریخ، جنگ‌ها و سیاست اروپا، انسان‌ها را موجوداتی حقیر، موذی و وحشی می‌خواند.

۳. لاپوتا (Laputa) و سرزمین‌های اطراف: جزیره‌ای معلق در آسمان که ساکنان آن دانشمندان، ریاضیدانان و فیلسوفانی هستند که غرق در تئوری‌های پیچیده‌اند، اما در انجام ساده‌ترین کارهای عملی و حل مشکلات واقعی عاجزند (نقدی بر علمِ بدون کاربرد و آکادمی‌های آن زمان).

۴. سرزمین هویهینم‌ها (Houyhnhnms): تلخ‌ترین و تأمل‌برانگیزترین بخش کتاب. در این سرزمین، اسب‌هایی خردمند، صلح‌جو، باوقار و کاملاً منطقی بر انسان‌هایی وحشی، حریص، بدوی و کثیف به نام «یاهوها» (Yahoos) حکومت می‌کنند. گالیور با دیدن شباهت فیزیکی و رفتاری خود به یاهوها، دچار چنان انزجاری از هم‌نوعان خود (نسل بشر) می‌شود که پس از بازگشت به خانه، حتی نمی‌تواند حضور همسر و فرزندانش را تحمل کند.

چرا این کتاب جذاب است؟

مهم‌ترین جذابیت «سفرهای گالیور»، لایه‌های چندگانه، نبوغ‌آمیز و نمادین آن است. مخاطب می‌تواند از آن به عنوان یک سفرنامه تخیلیِ پر از تنوع بصری و موجودات عجیب لذت ببرد، اما خواننده دقیق‌تر درمی‌یابد که سویفت با استفاده از عنصر «تغییر مقیاس فیزیکی و عقلی»، مفاهیمی چون قدرت، اخلاق، فساد سیاسی و حماقت‌های سیستماتیک بشری را بی‌رحمانه زیر سؤال می‌برد. طنز سیاه، قوه تخیل بی‌نظیر نویسنده و پایان‌بندی روان‌شناختی و تاریک کتاب، آن را به اثری بی‌بدیل در ادبیات کلاسیک تبدیل کرده است.

autorenewthumb_upthumb_down